WE NEED TO TALK

If you think something is wrong, we need to talk.

If you have something to say, we need to talk.

If you have something to change, we need to talk.

If you know what we have to know, we need to talk.

If you think you know the game, we need to talk.

If you are all game, we need to talk.

If you think we need to talk, we need to talk.

Advertisements

સમીકરણ-એ-દુનિયા: સરવાળે બાદબાકી

બંદા 92નું મોડલ અને શોખની ચૂંટણીમાં ચોપડી બિનહરીફ ઉમેદવાર તરીકે વર્ષોથી ચૂંટાય. પિક્ચર જોવાની નવરાશ મળતા મળતાં બંદાનું તો બારમું થઇ ગયું (ધોરણ). પણ કોલેજ માં આવ્યા પછી આ દાવેદારી પ્રબળ થઇ. પુસ્તક કરતા પિક્ચર વધારે પસંદ હોય એવા મિત્રો મળ્યા. ભવ્ય જાહેરસભાઓ યોજાઈ અને ઉત્તમ શોખની એ પેટાચૂંટણીના ઉમેદવારોએ પરસ્પર નિવેદનો આપવા ચાલું કર્યા. આક્ષેપોના આરોપણ અને પ્રત્યારોપણનો દોર ચાલુ થયો. લાંબી ચર્ચાઓ બાદ નક્કી કરવામાં આવ્યું કે પસંદ પુસ્તકના પાના,પસંદ પિક્ચરના કલાકો અને ઉપલબ્ધ સમયને ધ્યાનમાં રાખીને નિર્ણય લેવામાં આવે પણ ઘાણ કાઢવાનું ચાલુ કર્યું ત્યાંરે કોઈપણ સમયમર્યાદા ક્યારેય જળવાઈ નહીં. ત્યારે સુધીમાં જોયેલા પિક્ચરો આંગળીના વેઢે નહીં આંગળીએ ગણાય એટલા, એટલે જેનર જેવું તો કંઈ હતું નહી એટલે હાથ ચડયો એ હલાલની પદ્ધતિ પ્રમાણે એક પછી એક પિક્ચરનો દાટ વાળવામાં આવ્યો.

આ અલગારી રખડીપટ્ટી દરમિયાન એક હોલિવુડનું પિક્ચર હાથ લાગ્યું, નામ ‘ The matrix’ હિન્દીમાં તો ખબર નહીં કેવુંય નામ રાખ્યું હશે. પણ બોસ્સ બેઠ્ઠેબેઠુ મહાભારત જોઈ લ્યો! થી આખી વારતા ચાલું થાય એક અર્જુનની જેમજ નિરાશ-હતાશ થયેલા, એ બાબતે સભાન કે કંઈક છે જેનાથી પોતે અજાણ છે, કંઈક એવું જે દુનિયામાં બહુ પહેલેથી છે એવા કમ્પ્યુટરના અઠંગ ખેલાડી નાયકથી. એના આ સવાલો અને તત્વદર્શી ફિલોસોફી એને એક માણસ પાસે લઇ જાય જે એને દુનિયાનું સત્ય સમજાવે છે. જગત આખું એક માયા ‘matrix’ છે. ‘માયાનો પડદો હટાવી દો ચિત્ર સ્પષ્ટ થઇ જશે’ એ હકીકત સાયન્સ-ફિક્શન મુવીના સંદર્ભમાં દર્શાવે છે. એ તર્ક પ્રમાણે માણસોનો ઉપયોગ ઉર્જાના સ્ત્રોત તરીકે થાય છે અને તેમને આ હકીકતથી અજાણ રાખવા આ માયા ‘matrix’ બનેલ છે. દરેક પ્રોગ્રામની માફક તેમાં પણ નિયમો છે. અને સ્વાભાવિક રીતે નિયમ હોય ત્યાં અપવાદો પણ હોય જ અને આપણા હીરોનું કામ આ અપવાદોનો ઉપયોગ કરીને પોતે અને માનવજાતને આ માયાની દુનિયામાંથી બહાર કાઢવાનો રસ્તો શોધવાનું.

પિક્ચર તો પિક્ચર છે. બનાવવાનું શરૂ કરે પછી એમના કોઈ માપ ન હોય. પણ જો વિચારવા બેસો તો યાદ આવે કે આપણા શાસ્ત્રોએ બહુ પહેલાથી લખેલું છે કે આ સંસાર એક ભ્રમ છે. દેહ નશ્વર છે આત્મા અમર છે. બધા સગા આ જન્મ પૂરતા જ છે. આવતા ભવે આ જન્મની બહેન તારી માતા કે ભાઈ કે પત્ની હોય એ શક્ય છે. પૂર્વજન્મ વિષે પણ હકીકતમાં કંઇજ જાણતા નથી. શક્ય છે કે આપણે જે કઈ પણ અનુભવીએ, જાણીએ છીએ એ કોઈ બહારથી નક્કી કરે છે.

પ્રાચીન સમયમાં આપણે જાણતા હતા કે પૃથ્વી સપાટ છે અને સૂર્ય અને ચન્દ્ર પૂર્વ થી પશ્ચિમ ફરે છે. તેની પહેલા એવી માન્યતા હતી કે એક સમય એવો હતો કે સૂર્ય સદાય ચમકતો હતો અને દિવસ રાત જેવું કાંઈ હતું જ નહી. કામ ક્યારે આરામ ક્યારે કોઈ સમજ પડે તેવું હતું નહિ. સમય જતા મનુષ્યોને લાગ્યું કે આ પ્રકારની વ્યવસ્થા યોગ્ય નથી.રચયિતાને આ મૂંઝવણનો ઉકેલ લાવવા વિનંતી કરવામાં આવી. ત્યારબાદ રાત્રી અને ચંદ્રની રચના થઇ. અત્યારે આપણે માનીએ છીએ કે બિગ-બેંગથી દુનિયાની રચના થઇ, તેમાંથી અનેક આકાશગંગાઓ અને સૂર્યમાળાઓનું સર્જન થયું, અને પૃથ્વીની રચનાના શરૂઆતના વર્ષોમાં કદાચ કોઈ પદાર્થ પૃથ્વી સાથે અથડાયો અથવા પોતાની ધરી પર ફરતા-ફરતાં પૃથ્વીના કેન્દ્રત્યાગી બળના લીધે ચંદ્રની રચના થઇ. તો શું આપણી પહેલાની માન્યતાઓ ખોટી હતી? શું એ બધા અજ્ઞાની હતા અને અંતે આપણને આ સત્ય મળ્યું? શું એ શક્ય છે કે આ બધી જ માન્યતાઓ સાચી હોય? શું એ શક્ય છે સમય સાથે માણસોએ ઉત્ક્રાંતિ દર્શાવી અને માણસોને આ માયાના બંધન માં રાખવા માટે સમય સાથે બ્રહ્માંડની પરિસ્થિતિ બદલાવી નાખવામાં આવી હોય.

ટૂંકમાં આપણી આસપાસ જે કાંઈ પણ આપણા માટે સત્ય છે એ શક્ય છે એ કોઈક અલગ સત્ય છે. કદાચ હકીકતમાં આપણે એક એવી જેલમાં, એક એવા બંધન કે જેને અનુભવી શકાતું નથી એમાં બંધ છીએ. આપણને બધાને એમ લાગે છે કે ‘હું કંઈક અલગ છું’. આપણા બધાની દુનિયા અલગ છે. બધા પોતાની વાર્તાના હીરો, પોતાના મુક્કદરના સિકન્દર છે.

વીડિઓ- ગેમ તો રમ્યા જ છીએ બધા. તમે ગમે તેટલી કોશિશ કરો. ગેઇમ એ જ રીતે આગળ વધી શકો કે રીતે ગેઇમ બનાવી હોય. જિંદગી પણ તો કૈંક આવી જ છે. ઘણા બધા અરમાનો અને ઉમંગો સાથે શરૂ થતા જીવનમાં જેમ જેમ એક પછી એક પડાવ પાર થતા જાય તેમ તેમ ઈશ્વરની ગોઠવેલી રમત રમતાં રમતાં જીવન પૂરું થાય. અને આ જીવનરૂપી રમતના અંતે કોઈ જીત્યું નથી આજ સુધી. એક વિખ્યાત સુવિચારની જેમ ઈશ્વરને પણ મૃત્યુની મંઝિલમાં નહીં પણ સંજોગોને સાથે રાખીને થતી સફરમાં રસ છે.

અઘરો સવાલ…

સૌથી અઘરો સવાલ શું હોઈ શકે? જાતે જ એક અઘરો સવાલ છે. પણ સૌથી અઘરો સવાલ છે. “શું ચાલે?” . અચાનક મળી ગયેલા દોસ્તથી માંડી ક્યારેય ન મળતાં સંબંધી સુધીના સૌનો પ્રિય સવાલ. વાતચીત શરૂ કરવા માટે શું બીજો કોઈ સવાલ નથી? જવાબ આપવો ભારે પડી જાય એવો સવાલ છે આ! અને જો જવાબ આપવા જ હોય તો કરવા આપી શકાય ? “કાંઈ ચાલતું નથી ભાઈ “. અથવા “સાચે ! એટલા વર્ષે તને અચાનક આટલી ચિંતા થવા લાગી ?”. પેલા સંબંધીને “એ તો બધું ઠીક કામ શું પડ્યું તે બોલોને.”

કોઈ અંગત હિતેચ્છુ આ સવાલ પૂછે તેની રાહ જોઇને બેઠા હોઈએ છીએ આપણે અને જેમ દરેક ટૂંકા સવાલ ની જેમ એનો પણ એક અટપટો, ઉટપટાંગ,આડો-ત્રાંસો, ખાસ્સો ત્રણ પાનાંનો જવાબ તૈયાર કરી બેઠા હોઈએ છીએ. દુઃખના દરિયાથી માંડી ખુશીના ખાબોચિયા સુધીની બધીજ માહિતી એમ હોય. પજવતા પ્રશ્નો અને તેના નહીં જડતાં જવાબો, કોઈનો દગો કોઈની દોસ્તી, ટૂંકમાં કોઈ સારા દિગ્દર્શકની હિટ મુવી કેવી મેઘધનુષી વાર્તા હોય છે.

“શું ચાલે?”. જવાબની લંબાઈ સંબંધની ઊંડાઈ દર્શાવે છે. કોઈને પૂછી જોજો અને કોઈ પૂછે તો જવાબની લંબાઈ પણ વિચારી જોજો. વ્યક્તિ કેટલો નજીક છે તેની ખબર પડી જશે.


હું એક પાન

આહ, શું સવાર છે!
આ અવાજ શેનો?

તમે કોણ?

હું? હું એક પાન.

એમ? આમ તો હું પણ
પણ તમે થોડા અલગ કેમ?

મારી હવે ઉંમર થઇ.

એટલે?

આ વૃક્ષના વિકાસમાં હવે
સીધી રીતે કામ નહિ કરી શકું.

એટલે તમે હવે નકામાં,
વૃક્ષએ કાઢી મૂક્યાં?

ના. તમારા જેવા મારાથી વધુ સક્ષમ
હવે એ કામ કરશે. હું થાક્યો.

તો હવે? વૃક્ષ વગર તમે શું કરશો?

જરૂર વૃક્ષને મારી હતી. હું તો ત્યારે પણ
વૃક્ષને છોડવા સ્વતંત્ર હતો.
લક્ષ્ય હતું વૃક્ષ માટે કૈક કરવાનું જે મેં કર્યું.

પણ હવે તો વૃક્ષથી અલગ થઇ ગયા. હવે?

હું વૃક્ષથી અલગ જરૂર થયો છું. મારા ધ્યેય થી નહીં.
પ્રત્યક્ષ નહીં તો પરોક્ષ પદ્ધતિથી કોઈ ફરક નથી પડતો, મારું કામ હજુ ચાલું જ છે.

કેવી રીતે?

અનુભવ, જીવનની શરૂઆતથી અત્યાર સુધી બનેલી બધી ઘટનાઓ અને સંસ્મરણો. અંતે મારા પછી તમારે જ તો આ વૃક્ષનું ધ્યાન રાખવાનું છે. આ વૃક્ષના મૂળમાં હું તમારા માટે અનુભવ છોડતો જઈશ. એ અનુભવનાં પોષણનો ઉપયોગ તમે આ વૃક્ષના વિકાસમાં કરજો.